Programak
Hezkuntza eta Bake Kultura
Bake Kultura
atzera ES|EN

BAKEAREN KULTURA

 

http://www.unescoetxea.org/irudiak/Logo_culturapaz.gifBakearen Kultura UNESCOn

1989an, UNESCOk Bakearen Kultura kontzeptua sortu zuen, gatazka armatuetatik ateratzen ari ziren herrialdeetan bakea finkatzeko programen barruan. Alde horretatik, kontzeptu horren bidez oro har aipatzen zen bakearen ezaugarria gatazkarik ez egotea zen, eta hori, nagusiki, estatuen ardura zen.

Urteotan zehar, “Bakearen kultura” kontzeptua gatazka armatuen eta estatuen esparrutik harago zabaldu da, eta gizartera, familietara, ikastetxeetara, lantokietara, hedabideetara eta abarretara heldu da, eta bake positiboaren kontzeptura hurbildu.

1999an, gertaera garrantzitsu bat izan zen Nazio Batuen historian: Nazio Batuen Batzar Nagusiak Bake Kulturaren aldeko Adierazpena eta Ekintza Programa onartu zuen. Bederatzi hilabetean negoziatu ondoren, dokumentu historiko bat onartu zuten, erreferentzia-puntu bat: gaur egun Nazio Batuek egindako ekarpen garrantzitsuenetako eta iraunkorrenetako bat dela pentsatzen da.

UNESCOren printzipioetako bat oinarri hartuta, “gerra eta liskarrak gizakien buruan sortzen direnez, gizakien buruan eraiki behar da bakearen gotorlekua”, hizpide dugun dokumentuan Bakearen Kulturaz definizio hau ematen da: balio, jarrera, tradizio, jokabide eta bizitza-molde batzuk dira, honako hauetan oinarrituak:

  • Bizitzarekiko errespetua, indarkeriaren amaiera eta ez-indarkeriaren sustapena eta praktika, heziketa, elkarrizketa eta kooperazioaren bidez;

  • Estatuen subiranotasuna, lurralde-osotasuna eta independentzia politikoa erabat errespetatzea;

  • Giza eskubide guztien eta askatasun nagusien erabateko errespetua eta sustapena;

  • Gatazken konponketa baketsuarekiko konpromisoa;

  • Oraingo eta etorkizuneko belaunaldien ingurumenaren garapen- eta babes-beharrak asetzeko ahaleginak;

  • Garapenerako eskubidearen errespetua eta sustapena;

  • Gizon eta emakumeen eskubide- eta aukera-berdintasunaren errespetua eta sustapena;

  • Pertsona guztien adierazpen, iritzi eta informaziorako askatasunaren errespetua eta sustapena;

  • Printzipio hauekin bat egitea: askatasuna, justizia, demokrazia, tolerantzia, elkartasuna, kooperazioa, pluraltasuna, kultura-aniztasuna, elkarrizketa eta elkar ulertzea gizarte-maila guztietan eta nazioen artean.

Nazio Batuen Batzar Nagusiak, Adierazpenarekin eta Ekintza Programarekin batera, 2001-2010 aldia, munduko haurrentzat bake-kulturaren aldeko eta indarkeriaren aurkako nazioarteko hamarraldia izango zela aldarrikatu zuen une horretan.

Hamarraldia indarrean jarri baino lehentxeago, 2000. urtean, UNESCOk kanpaina bat abiatu zuen mundu osoan, munduko pertsona guztiak bake-kultura kontzeptuaz sentsibilizatzeko: Bake-kulturaren aldeko eta indarkeriaren aurkako 2000ko Agiria.

Bakearen Nobel saridun batzuek aldarrikatu zuten bakearen aldeko eta indarkeriaren aurkako 2000ko agiria, pertsona guztiek, nork bere aldetik, beren gain har zezaten zegokien erantzukizuna: ez da dei bat, ez eta goi-mailako instantzia batzuei egindako eskari bat ere. Gizaki bakoitzaren ardura da errealitate bihurtzea bakearen kultura sustatzen duten balioak, jarrerak eta jokabideak. Bakoitzak bere familian, herrian, hirian, eskualdean eta herrialdean jardun dezakeelako ideia oinarri hartuta, eta ez-indarkeria, tolerantzia, elkarrizketa, adiskidetzea, justizia eta elkartasuna egunero balia eta susta ditzakeela kontuan hartuta, Agiria Parisen argitaratu zuten 1999ko martxoaren 4an, eta mundu osoko herritarrei sinatzeko eskatu zitzaien. Agiria 50 bat hizkuntzatan zabaldu zen mundu osoan zehar.

Kanpaina zabaldu ondoren, Bake-kulturaren aldeko eta indarkeriaren aurkako nazioarteko hamarraldia hasi zen. Hamar urte horietan (2001-2010), UNESCOk zenbait programa abian jarri ditu komunikazioaren, kulturaren, zientzien eta hezkuntzaren esparruan, eta hezkuntza-esparrukoa jo da bakearen kultura sustatzeko biderik egokientzat. Horregatik, UNESCOk hainbat urte daramatza estatu kideei laguntzen, herritartasun demokratikoaren eta giza eskubideen aldeko politikak eta ekintza-printzipioak sar ditzaten irakaskuntza formal eta ez-formaleko programen plangintzan. Eta, era berean, azken hamar urte hauetan, planeta osoko gobernuz kanpoko erakunde anitzen ekimena eta babes zabala aitzindaria izan da Nazio Batuek esparru honetan egiten duen lanean. Nazioarteko Hamarraldiak bake-kulturaren aldeko mundu-mugimendua sustatu du.

Nazio Batuen Adierazpenak, Ekintza Programak eta Nazioarteko Hamarraldiko jarduerek zer bide egin duten jakiteko jarraipen aktibo handiena egin duten erakundeen artean, Cultura de Paz Fundazioa dago. Federico Mayor Zaragoza da fundazio horretako burua, eta UNESCOn izandako agintaldian bake-kulturaren aldeko mugimenduaren sustatzailea izan zen. Fundazio horren xedea bakearen kultura eraikitzen eta sendotzen laguntzea da, gogoetaren, ikerketaren, hezkuntzaren eta tokian tokiko jardunaren bidez.

2010eko abenduan, Nazio Batuek amaiera eman zioten Hamarraldiari Santiagoko 2010eko Foroaren barruko Munduko Hezkuntza Foroan. Gune horretan, Nazio Batuek bake-kulturaren alde eta indarkeriaren aurka munduko haurrentzat antolatutako nazioarteko 2001-2010 hamarraldiari buruzko Gizarte Zibilaren Azken Txostena aurkeztu zuen Cultura de Paz Fundazioak, eta txostenean bakearen aldeko eta indarkeriaren aurkako kultura sustatzeko jarduerak aztertu dituzten mundu osoko ia 1.000 erakundek bildu eta aurkeztutako informazioa jaso zuten.

Txostenak, halaber, agerian uzten du zer oztopo izan zituzten Adierazpenean eta Ekintza Programan jasotako balioak aplikatzean. Hala ere, argi uzten du gizarte zibila dela oraindik ere hamarraldiaren eta bakearen aldeko kulturaren hedapenaren eragile nagusia. Ondorio moduan esaten du gaur egun inoiz baino premia eta lehentasun handiagoa dutela Adierazpenaren ondoriozko printzipioek, balioek eta jardunek. Eta gaineratzen du hamarraldiaren amaierak aukera eman behar duela bake-kulturaren aldeko jardun berriei ekiteko.

 

http://www.unescoetxea.org/irudiak/berriak/Berria_intercambio898.jpgBakearen Kultura UNESCO Etxean

Euskadiko gizartea nazioarteko gizartearekin lotzeko helburuari zintzo jarraiki, UNESCO Etxeak generoari, gazteriari eta beste zenbait gairi lotuta dauden bake-kulturaren arloko esperientzia berritzaileak hurbilarazi ditu Euskadiko esparrura azken urteetan. Azken horri dagokionez, azken urteetan nazioarteko hiru mintegi egin dira, munduko zenbait lekutako gazteen artean bake-kulturaren sustapenean izandako jardunbide onak aurkezteko.

Bake-kulturaren eta generoaren arteko loturari dagokionez, UNESCO Etxeak, 1998an genero-ikuspuntua erabilita Bake Kulturari buruzko Nazioarteko Konferentzia egin zenetik, ekitaldiak, jardunaldiak, nazioarteko mintegiak antolatu ditu, argi uzteko zer ekarpen egiten dieten emakumeek bakearen kulturari eta gatazken ondoko berreraikuntzari; horretarako, berreraikitzen ari diren herrialde jakin batzuen kasu zehatzak azaldu dira. Jardun horiek guztiak Emakumeak eta Bakegintza bideoan jasotzen dira; UNESCO Etxeak argitaratu zuen 2001. urtean.

Bake-kulturaren eta gazteriaren arteko loturaz den bezainbatean, UNESCO Etxeak "Gazteak eta bake-kultura" nazioarteko mintegia antolatu zuen 2011 . urtean. Mintegiak ikuspegi orokorrak bildu zituen gazteei eta bake-kulturari buruz, gazteen eta bakegintzaren arteko loturaren arloan mundu osoan izandako esperientzia berritzaileak jaso zituen, bai eta gazteek eta/edo gazteentzat sortutako hainbat esperientzia ere, honako ideal hauek bultzatu nahi izan dituztenak: bakea, giza eskubideen errespetua eta belaunaldien, kulturen, erlijioen eta zibilizazioen arteko elkartasuna.

Urte horretan bertan, UNESCO Etxeak “Gazteak, kultura eta bakea” gazte-trukea antolatu zuen, Ipar Irlandako, Dublingo, Málagako eta Euskadiko 30 gazteren parte-hartzearekin. 2010eko abuztutik 2011ko abuztura bitarteko Gazteen Nazioarteko Urtearen barruan, eta Nazio Batuek onartuta Hitz egitea eta elkar ulertzea lelopean, hau zen trukearen xedea: elkar ezagutza sustatzea, kontzientzia harraraztea, norberaren kultura-ezaugarriak balioestea, beste kulturetara hurbiltzea eta haiekiko errespetua sustatzea, kultura-elementuek herrien nortasuna eraikitzen zer-nolako balioa duten ulertaraztea gazteei eta kulturen arteko bizikidetzak ematen dituen aukerei buruz gogoetatzera bultzatzea.

 

Informazio gehiago:

Berriak - bake kultura eta Giza Eskubideak

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



UOC PUNTUA
DAME 1 MINUTO
2030 AGENDA BULETINA
JASO GURE EKINTZAK
SOStenibles
EKOSISTEMEN ZERBITZUAK EUSKADIN
ELKARTU ZAITEZ
ESTRATEGIA DE EDUCACION PARA EL DESARROLLO


Laguntzaileak
Bizkaiko Foru Aldundia / Diputación Foral de Bizkaia

Eusko Jaurlaritza / Gobierno Vasco